Frsluflokkur: Menning og listir

sunnudagsgngu

grdag var g gangi suur eftir gisbrautinni Bardal. a var hvss norantt og vi frostmark og g hlfpartinn fauk heilsubtargngunni. Daur me hfu og ullarvettlinga og fjri dagur sumri. heyri g allt einu ekkilega rdd tala til mn utan r buskanum. g sn mr hring. a er ekki sla ferli. Jrvagleiball og kosningantt a baki og Bdlingar me hugann vi anna en tiveru.

Samt berst rddin fram til mn og n llu skrar. Hn kemur fr hsi, sem stendur nnast gtukantinum. Mr reiknast til a ar s ekki nokkur sla. skar og Henn lngu din og hsi notkun af og til af af afkomendum. Enginn bll fyrir utan. egar nnar er a g berst essi talandi fr hsveggnum. r litlum kassa er mr fluttur bkmenntarttur Rsar 1. "Ekkert umbyltir lfinu eins og a a missa mur sna", er haft eftir frnskum rithfundi. "llu heldur tvr ef t a er fari".

arna hefur veri komi fyrir snotrum bekk undir hsveggnum, sem hefur svolti skjl fyrir noranttinni af ltilli tbyggingu. g f mr sti og horfi arfuglinn flarmlinu. Hjarta mitt er akkltt eim, sem sr um a veita gmlu Gufunni til gesta og gangandi. Mr gefst svo lka tm til a leia hugann a essum Frakka, sem yrkir upp Laxness og gerir foreldrana Brekkukotsannl a tveimur konum.

a er tmanna tkn.

Bkmenntaeltan kiksar

Vi fengum fregnir af v fyrir nokkrum dgum, a Svari vi brfuHelgu og Hreinsun hafi veri hampa af bkslum fyrir gti. Fleiri dmar hafa falli smu lund undanfarnar vikur. g ver v miur a lsa mig sammlaniurstum essa gta flks.

Hreinsun Sofi Oksanen er vissulega vel dd skldsaga af Siguri Karlssyni slensku. a er ekki ar me sagta sagan sjlf beri smu einkenni. Oksanen hefurtekist a ba verkinu eftirtektarveran ramma arna "frmerkinu" skgum Eistlands; henni ferst hin tknilega rlausn vel r hendi. Frsagan er hins vegar full af tilfinningalausri smmunasemi, yfirborskenndum persnum og vintralegri atburars, sem styst vi smsmygli langt umfram arfir frsagnarinnar. Oksanen hefi urft a fa sig skinn.

Svari vi brfi Helgu er margan htt spennandi bk. rursgunnar er frumlegur og hn er kaflega slensk, ef svo m a ori komast. ar liggur hins vegar veikleiki hennar einnig.Hfundur villsegja sguna me tungutaki alunnar ea jafnvel einyrkja slenskri sveit. tkoman er uppskrfaur stll, tungutak sem enginn hefur nota slenskum sveitum, hva a nokkur skilji n til dags. Heimildarmenn eru sagi byrgir fyrir textanum og ekki g ar mann innanum. Ekki ekki g til a hann hafi haft a orfri sem frsgnin notast vi g hafi kynnst honum fyrir 30 rum og ekkt fram ennan dag. sta fallegrar starsgu situr lesandinn uppi me eitthvert afskrmi texta og klm og jafnvel dran. M g bija um ara fegur.

Hana er a finna Myndinni af Ragnari Smra. ar eru ferinni fagurbkmenntir sem v miur voru ekki rttilega vegnar til slensku bkmenntaverlaunanna, talin me heimildaritum.Bkin styst a vsu vi urmul heimilda en ar me er a upp tali. Hr er ferinni glsileg skldsaga, hugarsm ar sem slensk menningarsaga um mija sustu ld er skrifu inn fjra daga lfi Ragnars Smra. Allar strur hans, styrkur og veikleiki erudregin fram me undursamlegum drttum. En hvers mtti essi bk samkeppninni vi risavaxi heimildarit um jkla. Dauadmd.

a kemur ekki vart a Kristn Marja og Eirkur Gumundsson skyldu hljta verlaun tvarpsins. ar er jafnan mennilega a verki stai. Eirkur skrifar fengan stl.


mbl.is Kristn Marja og Eirkur verlaunu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

“skrtinn og skllttur karl”

g fkk mr gngutr um gtur Bardals gr. Gekk t bakkana, ar sem tn Jns heitins Hallssonar eru a ba sig vetrarbninginn. San l leiin inn me gmlu tihsunum og barhsinu, sem n hefur veri gert upp og frt upprunalegt horf a hluta. a byggi Sigurur Sigursson fyrsti hraslknirinn Bardal um aldamtin 1900 og var svokalla katalghs fr Noregi. Hafa hinir norsku viir reynst vel. Veri var mtstilegt eftir rstma, aventan nsta leyti, tplega andvari, Hvammsfjrurinn spegilslttur og arfuglinn enn uppi vi land; hitinn eins og gum vordegi. Flki var tivi a rfa blana sna og huga a ru, sem arfnaist athygli fyrir veturinn.

ar sem g var gisbrautinni rtt vestan vi gamla sslumannsbstainn mtti g Haraldi Lev rnasyni fr Lambastum Laxrdal, fyrrum ssluskrifara og margfrum Dalamanni. Hann var gngu eins og g. Me hans hjlp vildi g reyna a tta mig hvar litla hsi hans Gumundar Ingvarssonar fr Hli Hvammssveit hafi stai arna rtt ofanvi nera barinu. Aalsteinshs var a lengst af kalla. a brann fyrir aldarfjrungi og Gumundur me vi annan mann.

Haraldur leysti r essu fljtt og vel en sagi mr eitt og anna leiinni. Bvar nokkur Marteinsson, eldsmiur, sem jafnan var kenndur vi Hrtsstai, hafi byggt etta hs fyrsta hluta tuttugustu aldarinnar. egar Bvar bj ar, bar a gest, sem bast nturgistingar. Kom hann ekki af landi heldur af hafi. a sem kom vart var, a hann var ftgangandi og kom fr Boreyri Hrtafiri. ti var bylur og tplega ratljst. Hafi bndinn fari kaupstainn fyrir jlin en fengi blindbyl leiinni heim og rata villu Ljrskgafjalli. Missti hann ftanna klettsnefi, tapai taumnum, fr fram af klettinum og lenti Fskr, sem var s. Honum var ljst a hann hafi ekki mi heim til bjar bylnum og valdi v a fylgja nni til sjvar. ttai hann sig ekki fyrr en a blotai fturna snum og vissi , a hann var kominn t Hvammsfjr. Fr hann t me strndinni sinum og kom a landi Bardal og beiddist gistingar litla hsinu rtt ofan fjrunnar eins og ur sagi.

etta var Jnas Jhannesson, bndi Ljrskgaseli 1900-1924 og fair Jhannesar r Ktlum. Jhannes geri fur snum kvi, ar sem finna m fyrirsgn essa pistils. Jhannes ekkti g ekki en Gurnu systur hans kynntist g hennar efstu rum og fylgdi allt til dauadags. ar fr rleg en strlynd kona, svinnandi eins og allt etta flk, sem lst upp vi hin krppu kjr einyrkjans.

Magns sgeirsson

nvember 2008 tk g mr fr plitkinni blogginu og skrifai sm pistil um Vgguulu Garcia Lorca og vin minn Jkul heitinn Vatni. andi ljsins, Magns sgeirsson, barst ar tal og Hsmagi Selfossi af beinum stum en hann hafi gert athugasemdir vi skrif mn um lfeyrissji. Hluti pistilsins var essa lei:

"En svo aftur s viki a Hsmaga Selfossi, sem g ekki alls ekki, en ekki hrtnum eirra Grettis og Illuga, virist mr hann hafa veri mgum vi afkomendur Magnsar sgeirsonar ljaanda. Og erum vi komin inn miklu skemmtilegri slir heldur en etta eilfa ras um meinta sk, sem verur ekki undan vikist. En tkum okkur leyfi fr v um stund.

Magns sgeirsson var leiklistargagnrnandi jviljans. Hann fr hamfrum gagnrni sinni og skrifai lra leikdma sem jafnan voru heilsugreinar. Svo vel metnar voru skoanir hans uppsetningu leikrita Reykjavk eirri t, a kunnir haldsmenn keyptu jviljann skjli ntur til ess a hafa dma Magnsar takteinum. reis sl slenskrar blaamennsku htt, hvort sem var Mogga, Tmanum ea jvilja. Menn hugsuu fyrst og skrifuu svo. Voru frekar trir plitkinni en eigendum blaanna. a hltur a hafa veri gilegra hlutskipti rtt fyrir allt. rni Bergmann og Matthas Johannessen voru sustu stru nfnin essum vettvangi og Styrmir fylgdi fast kjlfar eirra. Ilmur essara daga berst stundum r leiurum Frttablasins en er a upp tali.

En hva um a; Magns geri fleira en a rita leikdma, hann ddi lj. a geri hann me undursamlegri smekkvsi og skldlegu innsi og raunar eim skpunarkrafti sem arf til a frumsemja strvirki. etta rann upp fyrir mr egar g eignaist fyrir mrgum rum ljasafn Almenna bkaflagsins ar sem einu bindinu mtti finna ljaingar. Og ar var essi Magns sgeirsson allt einu kominn, fyrirferarmeiri en Jn Helgason, prfessor Kaupmannahfn. Mitt yrpingu ljainganna innan um Nordahl Grieg, Hjalmar Gullberg og ara andans jfra, rekst g kvi eftir Federico Garcia Lorca, Vgguulu, sem Magns kallar svo. Skiptir engum togum, a kvi ingu Magnsar nr mr eim heljartkum, sem a hefur haft allt fram ennan dag. hef g alls ekki skili a enn. Annars vegar er barnsleg og vikvm vgguvsa fyrir dreng, sem veri er a ba svefn og hins vegar einhver yfiryrmandi spnskur harmur ef til vill aftan r forneskju, sem fylgir me vrinni inn sl barnsins. Gamalkunn afer til a koma arfleifinni fyrir, annig a hn ferist me kynslunum."

dgunum tti g tal vi yngri mann minni sttt yfir kaffibolla og hann tk upp rinn um Vgguuluna. Hafi hann rekist essi skrif mn fyrir lngu og sagist eiga ingar Magnsar og vru r upphaldi sinni fjlskyldu. Sagi hann, a sonur sinn ungur deildi essum huga me sr og bi sveinninn hann gjarnan og treka a lesa "kvi um hestinn" egar eir vildu eiga nuga stund saman.essi flagi minn bar m.a. upp a umhugsunarefni, sem hugaflk um bkmenntir hefur alla t velt fyrir sr, hvers vegna Magns hafi lagt fyrir sig ljaingar fremur en frumsaminn skldskap. g lt au or falla, a ef til vill hafi Magns nota neistann r skldskap annarra til eirrar nju skpunar, sem ingar hans vissulega voru en vantreyst sr til a lta fr sr lj, sem ekki hefi ara samhverfu en persnu hans sjlfs. essi or fllu auvita flti og bru vanekkingu minni bkmenntasgunni vitni. a komsvo daginn.

N er g a lesa Mynd af Ragnari Smraeftir Jn Karl Helgason, ar sem va er leita fanga. bkinni rata ummli Ragnars r minningargrein um Magns inn samtal eirra Hjalmars Gullberg, egar eir eru samt hpi flks a ba brautarpalli Stokkhlmi eftir nturlestinni fr Kaupmannahfn. ar er Halldr Laxness fer me Aui til a taka mti Nbelsverlaununum. Svo er fr sagt:

""Magns var einn strbrotnasti persnuleiki, sem g hef kynnst," segir Ragnar vi Gullberg og finnst a a s hinn mesti harmur slenskra bkmennta a hann hafi neita jinni " um a taka a sti er hann var borinn og fddur til a fylla, vi hli ndvegissklda hennar. Hldrgni hans og ltilltt hjarta munu ekki hafa leyft honum slkan veraldarmuna." ess sta hafi Magns teki "ungur kvrun a fela snilli sna og hrifavald bak vi nfn missa manna fr mrgum jum, sem hann lyfti sumum hverjum r hpi gsklda nlg meistaranna." (Mynd af Ragnari Smra efir Jn Karl Helgason, Reykjavk 2009, bls. 170-171.)


Kapellan Vatnaskgi

Kapellan  VatnaskgiMargir drengir hafa dvalist Vanaskgi sr til ngju og yndis. a eru reianlega enn lfi drengir nris- og trisaldri, sem eiga drmtar minningar um tjaldbavist Vatnaskgi 3. og 4. ratug liinnar aldar. Gamli sklinn Vatnaskgi var byggur upphafi seinna strs og lauk ar me vist Skgarmanna tjldum.

Kapellan Vatnskgi, sem reis 1949, stran sess ljfum minningum Skgarmanna allt fram ennan dag. a sanna tilsvrin, egar eir svara v, hvers eir minnast fr dvl ar skurum. Nokkrir ungir Skgarmenn eim tma hfu forgngu um essa byggingu. Meal annarra voru ar fremstir flokki Aalsteinn Thorarensen, hsgagnasmiur og sar kennari vi Insklann Reykjavk og Bjarni lafsson hsasmiur og sar kennari vi K. Bjuggu eir kapelluna af miklu listfengi og m enn sj innlaga skreytingu Aalsteins og tskur hsinu snertan og skemmdan fr fyrstu t.

Eins og ll nnur hs, arf kapellan vihald og var endurnjun aks orin mjg akallandi. Nokkrir fullhugar rust essa framkvmd lii sumar og prir n endingarg koparklning aki hsinu til varnar um komin r.

Einangrun aksins er loki og gert er r fyrir a allt etta fyrirtki kosti um 3 milljnir krna. Um ein milljn hefur egar safnast en afgangurinn bur ess a velunnarar Vatnaskgar rtti hjlparhnd, hver eftir sinni getu.

Reikningur verkefnisins er: 0101-05-192975, kt. 521182-0169

g vil nota bloggsu mna um essi jl til a koma essu arfa verki framfri um lei og g fri ykkur bestu skir um gleileg jl og farsld nju ri. akka g llum sem komi hafa vi hj mr rinu og ennfremur athugasemdir vi skrif mn, sem flestar hafa veri mr vinsamlegar og allar mlefnalegar.


Kilja Egils varpar ljsi tvo strka ...

...ea llu heldur unga menn, sem hittast sjkrabei annars. S er yfirkominn af kvenlegri ahlynningu og nnast fangi umhyggju hennar. etta er Mistrtinu runum eftir fyrri heimstyrjld og tengdamamma mn sluga einhvers staar nsta ngrenni ungbarnarjunni vntanlega.

Vi hittum nst bjartri sumarnttinni lei inn fyrir Rauar og austur grjtholtin ofan vi Tungu og ar innaf. eir eru yrstir og svangir og fyrirhyggjulausir ess utan. holtinu ofan vi veginn er greiasala heimahsi og anga hverfa eir. Fjallmyndarleg kona, sem yngist me hverri setningunni, klifar einlgt v, a beinanum s loki ann daginn. Um lei ber hn eim mjlk og btir , egar sr bor. eir launa greiann me flissi og fflaltum og a lokum hltri, annig a mjlkin purast um og yfir . etta kannast allir vi, sem enn hafa heilsu til a rifja upp skurin.

San liggur leiin inn fyrir b. Ferin skist illa ar sem einn er vanbinn til ftanna og er annar fturinn lakari, hva sem Gunnlaugi ormstungu lur. Magns Blikastum tekur upp en ekki bensn lengra en a heimreiinni sinni og eir leggja hlsinn ofan Lgafells og fara um ma og mrar Skammadal til Mosfellsdals. S sem heldur penna er ar kunnugur. Hann kemur eim hsaskjl ar sem eir losna vi vosbina. a m hverjum manni ljst vera, a hinn bklai frunautur er hfundi textans hjartflginn og frsgnin lk msum rum, ar sem finna m lsingar essa manns af samtarflki snu. ar sleppur jafnvel Erlendur Unuhsi ekki undan.

a rifjast upp, a nokkrum rum ur er hfundurinn, varla kominn af barnsaldri, hrossaragi Hvalfjararstrnd og verur ar ferstola fyrir gestrisni heimamanna. Hann lsir v svo, a a taki lungann r deginum a n upp hita undir frambrilegu bakkelsi. ar rekst hann rifrildi r blai me lji eftir Jhann Jnsson, Hafi dreymir, og verur svo hugfanginn af kvinu, a meldurinn og bakkelsi endist honum til a lra a fyrir lfi. essu segir hann fr Grikklandsrinu eins og gngufrinni til Laxness. Skldi r lafsvk, essu gusvolaa plssi, er ruvsi en anna flk, arir menn, nnur skld. Handgegnar mannlsingar me kerskni, rslum og hi, jafnvel egar vinir eiga hlut, eru hr vsfjarri. N vkja eir fstbrur, Gerpla og allur blkurinn aftur til Steins Ellia fyrir broddlausri nrgtni og lotningu. raun einhvers konar fugmli gjrvllu skldverki Laxness. sta Sllilja hefur srstu ekki lka.

Rmum ratug sar frum vi um Skldatma til Leipzig,ar sem eir eya tma saman Jhann Jnsson, skld fr lafsvk og Halldr Gujnsson, rithfundur, fr Laxnesi. eir fara um slir Bachs, Jhann og Halldr, annar a ba sig undir dauann, sem aldrei vill koma og hinn a kveja stvin. Baksvis er leikkonan sem br vi Jhann dauastri hans, fr Ghlsdorf. Sgur fara af henni sar slandi torskilinni einsemd Tjarnargtunni vi nauman kost.

Hennar sgu hfum vi vanrkt.

Skldatmi er merkilegur fyrir essar ftklegu lnur um manninn, sem Halldr Laxness elskai heitar en ara, sem hann gerir a umtalsefni, ef fr eru skildar amma hans og mir. A ru leyti er Skldatmi teprulegur fltti fr snskum sklarum, katlsku og hinu gerska vintri kommnismans.

Hvar hafa dagar lfs ns lit snum glata?

a er ekki me llu ntt a eya sm tma vi sjnvarpi, egar Kiljan er annars vegar.


Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband